Een column van Kees
22 mei 2026 – In 2027 wordt wereldwijd herdacht dat Ludwig van Beethoven tweehonderd jaar geleden overleed. In de afgelopen decennia heb ik in Baarn tal van concerten georganiseerd, vaak met internationaal vooraanstaande musici en ensembles uit de wereld van de oude muziek. En zoals dat gaat met passies die nooit helemaal verdwijnen: het bloed kruipt waar het niet gaan kan. Daarom nam ik contact op met Viola de Hoogh, celliste van het Narratio Quartet, dat internationaal veel lof had geoogst met integrale opnamen van Beethovens strijkkwartetten op historische instrumenten. Hoe bijzonder zou het zijn om een aantal van die kwartetten te horen in de historische Stuczaal van Paleis Soestdijk, een ruimte die qua sfeer en intimiteit sterk doet denken aan de salons waarin deze muziek oorspronkelijk klonk?
Omdat ik inmiddels maar al te goed weet hoe gevoelig alles rond Paleis Soestdijk ligt, heb ik mijn andere petten bewust afgezet. Geen voorzitter van de stichting Behoud het Borrebos, geen voormalig gemeenteraadslid die tegen het bestemmingsplan stemde, geen vaste criticus van de steeds verdergaande exploitatie van het landgoed. Alleen een muziekliefhebber met een zwak voor Beethoven. Met die gedachte zocht ik contact met Maya Meijer-Bergmans om te onderzoeken of het Beethovenjaar 2027 binnen de paleismuren een waardige culturele invulling zou kunnen krijgen. Dat mondde uit in een aangenaam gesprek ten paleize tussen de paleiseigenaresse, Viola de Hoogh en mijzelf. Het enthousiasme voor het idee was direct voelbaar. En eerlijk gezegd begrijp ik dat volkomen. Want wat past beter bij de Stuczaal van Paleis Soestdijk dan Beethovens strijkkwartetten op historische instrumenten?
Al in het eerste gesprek heb ik helder aangegeven dat ik hooguit enkele teksten voor de publiciteit* wilde aanleveren, maar verder volledig buiten beeld wilde blijven. Mijn plan was eenvoudig: volgend jaar gewoon als liefhebber concertkaartjes kopen, een plekje zoeken in de Stuczaal en drie keer genieten van Beethoven. In de afgelopen weken vond er regelmatig constructief overleg plaats tussen het Narratio Quartet en Paleis Soestdijk. Alles wees erop dat deze week definitief overeenstemming zou worden bereikt over de concertdata in de tweede helft van volgend jaar. Dat er bij het ensemble geen enkele twijfel bestond over het doorgaan van de concerten bleek wel uit het programmablad van het concert op Hemelvaartsdag in de Amsterdamse Uilenburgersjoel, waarin de Beethovenreeks in Paleis Soestdijk al publiekelijk werd aangekondigd.
Beethoven gecanceld
Vandaag kreeg het Narratio Quartet echter een telefoontje van Paleis Soestdijk. Kort en bondig werd gemeld dat de concerten geen doorgang kunnen vinden. Als reden werd gewezen op het bezwaar dat de stichting Behoud het Borrebos heeft aangetekend tegen de BOPA voor zakelijke bijeenkomsten op het landgoed. Door het protest zouden ook deze Beethovenconcerten ineens onzeker zijn geworden.
Laat ik het maar ronduit zeggen: dat argument slaat werkelijk nergens op. De concerten hebben immers niets, maar dan ook werkelijk niets, te maken met de zakelijke bijeenkomsten waartegen bezwaar is aangetekend. Het gaat hier om kleinschalige culturele activiteiten die naadloos passen binnen de culturele bestemming van het paleis. Terwijl zomerfairs, tentoonstellingen en grootschalige evenementen met duizenden bezoekers op het landgoed probleemloos doorgaan, zou uitgerekend een reeks Beethovenconcerten in de Stuczaal ineens niet meer mogelijk zijn?
Kleinzieligheid ten top
Ik vind deze gang van zaken eerlijk gezegd buiten alle proporties. Niet alleen omdat muziekliefhebbers nu een unieke reeks Beethovenconcerten in een historische omgeving door de neus wordt geboord, maar ook omdat hiermee de musici van het Narratio Quartet worden getroffen, die zich zichtbaar verheugden op hun optredens in de historische Stuczaal.
Het maakt duidelijk dat op Paleis Soestdijk alle ruimte bestaat voor evenementen die veel publiek en opbrengst genereren. Een kleinschalig cultureel initiatief van internationaal niveau blijkt kennelijk minder interessant. Vervolgens wordt het bezwaar van Behoud het Borrebos opgevoerd als gelegenheidsargument. Ik kan mij moeilijk aan de indruk onttrekken dat hier vooral de bezwaarmaker moest worden geraakt, terwijl de cultuur als verliezer achterblijft. Een treuriger bewijs van kleinzieligheid is nauwelijks denkbaar.
Kees Koudstaal