26 december 2024 – In de Omgevingsverordening van de provincie Utrecht is een verstedelijkingsverbod vastgelegd voor de buitengebieden, waardoor nieuwe ruimtelijke ontwikkelingen daar in principe niet zijn toegestaan. Voor historische buitenplaatsen, zoals Landgoed Paleis Soestdijk, kunnen uitzonderingen worden gemaakt, maar alleen als verstedelijking aantoonbaar noodzakelijk is voor het behoud van de buitenplaats. Het principe ‘behoud door ontwikkeling’, vastgelegd in een leidraad, biedt hiervoor strikte richtlijnen. Daarbij blijft voorop staan dat verstedelijking altijd kleinschalig moet zijn.
Volgens de regels in de leidraad moet bij ontwikkelingen in het binnen het Natuurnetwerk Nederland gelegen Borrebos, inclusief het voormalige kazerneterrein van de Koninklijke Marechaussee, niet alleen sprake zijn van kleinschaligheid, maar moet ook het behoud van de natuurwaarden nadrukkelijk worden gerespecteerd. De overeenkomst tussen de MeyerBergman Erfgoed Groep (MBEG) en het Centraal Orgaan opvang asielzoekers (COA) voor de vestiging van een asielzoekerscentrum voor 175 personen en woningbouw voor Baarnse woningzoekenden op het voormalige KMar-terrein is onmiskenbaar een grootschalige vorm van verstedelijking die in strijd is met de leidraad. Daarnaast worden de natuurwaarden in het bosgebied ernstig bedreigd door de aanleg van nieuwe infrastructuur, lichtvervuiling en de drukte die dit stedelijk gebruik met zich meebrengt.
Uitspraak Raad van State
Een belangrijke ondersteuning in ons verzet tegen de geplande ontwikkeling is de uitspraak van de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State, die eerder dit jaar het bestemmingsplan voor het landgoed vernietigde. De Afdeling verbood woningbouw op en rond het voormalige KMar-terrein en gaf nadrukkelijk aan dat hier niet werd voldaan aan de eis van kleinschaligheid. Als voorbeeld van kleinschalige verstedelijking noemde de Afdeling het ander gebruik van een koetshuis op een landgoed, een minimale ingreep die ook in geen enkel opzicht vergelijkbaar is met de huidige omvangrijke plannen voor het KMar-terrein.
Het Borrebos als kostendrager
Als argument voor de herontwikkeling van het voormalige KMar-terrein voert de MBEG aan dat die noodzakelijk is om de restauratie van het paleis mee te kunnen financieren. Gelet op de uitzonderlijk lage aankoopprijs van het complete landgoed Paleis Soestdijk (1,7 miljoen euro) en de exploitatieopbrengsten die de MBEG elders op haar landgoed genereert snijdt dit argument geen hout. Het mag zo zijn dat de projectontwikkalaar in de media herhaaldelijk steen en been klaagt over de hoge kosten die het behoud van het landgoed met zich meebrengen, in deze terugkerende klaagzangen worden de inkomsten uit subsidies, evenementen, tentoonstellingen en de verhuur van het paleis en andere opstallen steeds buiten beschouwing gelaten.
Maar, zelfs wanneer de door de MBEG gegenereerde opbrengsten aantoonbaar onvoldoende zouden zijn, betekent dit nog niet dat de voorgestelde ontwikkeling van het KMar-terrein automatisch kan worden goedgekeurd. Toestemming vereist immers ook een strikte toetsing aan andere criteria, zoals kleinschaligheid, zorgvuldige inpassing en het behoud van de natuurwaarden.
Conclusie
De plannen van de MBEG en het COA om een asielzoekerscentrum in het Borrebos te vestigen en woningbouw te realiseren, zijn in strijd met de provinciale regelgeving. Ze kunnen op geen enkele manier worden beschouwd als kleinschalige verstedelijking en vormen bovendien een zware belasting voor de natuurwaarden van het bosgebied.