10 september 2026 – Op 17 september behandelt de rechtbank Midden-Nederland het beroep van Behoud het Borrebos tegen de vergunning voor het AZC op het voormalige marechausseeterrein in het Borrebos bij Paleis Soestdijk. De gemeente heeft toestemming gegeven om hier gedurende tien jaar 152 asielzoekers te huisvesten. Voor de MeyerBergman Erfgoed Groep mag het AZC een uiterst lucratieve bestemming van het voormalige kazerneterrein zijn, de natuur in het Borrebos betaalt er een onaanvaardbare prijs voor.
Wij bestrijden nadrukkelijk niet dat Baarn zijn verantwoordelijkheid moet nemen voor de opvang van asielzoekers. Ons beroep richt zich dan ook uitsluitend tegen de gekozen locatie. Centraal staat het provinciale verbod op verstedelijking van het landelijk gebied. Wij zijn van mening dat de huisvesting van 152 personen op het voormalige marechausseeterrein als een nieuwe stedelijke ontwikkeling moet worden beschouwd. Dat er geen nieuwe gebouwen worden neergezet, doet daar wat ons betreft niet aan af. Het gaat niet alleen om stenen en bebouwing, maar ook om de aard en intensiteit van het gebruik van een locatie.
Verstedelijkingsverbod in het geding
Een uitzondering op het verstedelijkingsverbod is onder bepaalde voorwaarden mogelijk voor historische buitenplaatsen als Paleis Soestdijk. Maar ook aan die voorwaarden wordt niet voldaan. De provinciale regels bieden immers slechts ruimte voor kleinschalige verstedelijking die bovendien gericht moet zijn op het creëren van economische kostendragers voor de instandhouding van de historische buitenplaats. De huisvesting van 152 personen kan moeilijk als een kleinschalige vorm van verstedelijking worden beschouwd. Daarbij ontbreekt iedere financiële onderbouwing waaruit zou blijken dat het AZC noodzakelijk is voor de instandhouding van het landgoed Paleis Soestdijk. Daar komt bij dat het kazerneterrein, los van het voorgaande, binnen het Natuurnetwerk Nederland ligt. Een dergelijke vorm van verstedelijking hoort daar wat ons betreft sowieso niet thuis.
Een ander belangrijk aspect in deze zaak is dat de gemeente niet serieus heeft gezocht naar alternatieve locaties binnen de bebouwde kom. Te denken valt bijvoorbeeld aan het door ons aangedragen voormalige Meanderziekenhuis in het Bosje van IJsendijk aan de Molenweg. Kennelijk was de gemeente allang blij met een locatie in het Borrebos, op veilige afstand van mogelijke oppositie vanuit Baarnse achtertuinen.
Meer dan alleen de huidige opvang
Formeel gaat de procedure uitsluitend over de huidige vergunning voor 152 bewoners tot 1 januari 2035. Toch kan de toekomst van het kazerneterrein daarvan moeilijk geheel los worden gezien. Een wethouder heeft immers verklaard dat het terrein aan het COA wordt verkocht als deze BOPA juridisch standhoudt. Uit via een Woo-verzoek openbaar gemaakte stukken blijkt bovendien dat het COA rekening houdt met aankoop van het terrein, uitbreiding van de opvang tot circa 250 personen, sloop en nieuwbouw en een exploitatieduur van mogelijk dertig jaar. Deze vervolgstappen zijn nog niet vergund, maar laten wel zien dat het terrein niet uitsluitend als tijdelijke opvanglocatie mag worden beschouwd. De motie waarin de huidige gemeenteraad heeft uitgesproken dat de opvang na tien jaar moet eindigen, biedt geen enkele juridisch bindende garantie. Maar ook los van deze mogelijke toekomstige ontwikkelingen is de opvang van 152 personen gedurende tien jaar op deze locatie al een langdurige en intensieve ruimtelijke ontwikkeling die zich volgens onze stichting niet verdraagt met de ligging in het NNN en in strijd is met het provinciale verstedelijkingsverbod voor het landelijk gebied.
De inzet van ons beroep is daarmee helder: niet óf Baarn asielzoekers moet opvangen, maar of een opvanglocatie van deze omvang thuishoort op deze geïsoleerde plek midden in een beschermd natuurgebied. De openbare zitting vindt plaats in het gebouw van de rechtbank aan het Vrouwe Justitiaplein in Utrecht en vangt aan om 15.00 uur.
Kees Koudstaal
