16 maart 2026 – Op de website van RTV Utrecht verscheen gisteren een bericht over het bedrijf dat het groot onderhoud aan Paleis Soestdijk gaat uitvoeren. Het gaat om een gerenommeerd restauratiebedrijf dat ruime ervaring heeft met monumentale gebouwen. Dat is op zichzelf goed nieuws. Wie het paleis een warm hart toedraagt, kan alleen maar hopen dat het gebouw eindelijk het onderhoud krijgt dat het al jaren nodig heeft.
Toch verdient de manier waarop het verhaal wordt gebracht een kanttekening. In het bericht wordt opnieuw het beeld opgeroepen dat de restauratieplannen van de nieuwe eigenaar moesten worden aangepast nadat woningbouw op het landgoed na langdurige procedures door de Raad van State werd verboden. Intussen, zo luidt de suggestie, bleef de tand des tijds zijn werk doen.
Die formulering wekt de indruk dat bezwaarmakers verantwoordelijk zijn voor de vertraging rond het paleis. Dat is een merkwaardige voorstelling van zaken. De werkelijkheid is dat het bestemmingsplan voor het landgoed in januari 2024 door de Raad van State is vernietigd omdat het plan juridisch niet deugde. Die uitspraak was geen toevallige tegenslag voor de ontwikkelaar, maar het gevolg van een plan dat door de MeyerBergman Erfgoed Groep (MBEG) zelf steeds verder werd opgerekt. Wat begon als het project Made by Holland groeide gaandeweg uit tot een omvangrijke vastgoedontwikkeling met onder meer grootschalige woningbouw op het landgoed. Dat was precies de reden waarom het plan uiteindelijk bij de hoogste bestuursrechter strandde.
Daarmee is ook meteen duidelijk dat het uitblijven van onderhoud aan het paleis de afgelopen jaren niet kan worden afgeschoven op procedures van omwonenden of natuurorganisaties. Het uitvoeren van regulier onderhoud aan een rijksmonument staat immers volledig los van een discussie over woningbouwplannen op het landgoed. Het paleis had ook zonder dat bestemmingsplan al lang degelijk kunnen worden onderhouden. Dat is eenvoudigweg een verantwoordelijkheid van iedere eigenaar van een monumentaal gebouw.
Dat er nu eindelijk serieus onderhoud wordt gepleegd aan de buitenzijde van het paleis is toe te juichen, maar het verandert niets aan het feit dat dit onderhoud jaren geleden al had kunnen beginnen. Het is daarom op zijn minst opmerkelijk dat steeds opnieuw de suggestie wordt gewekt dat de bezwaarmakers verantwoordelijk zouden zijn voor de stilstand rond Paleis Soestdijk, terwijl zij op de belangrijkste punten gelijk kregen van de hoogste bestuursrechter van ons land. Dat beeld past vooral bij de communicatielijn van de MBEG zelf. Dat deze voorstelling van zaken in de berichtgeving steevast wordt overgenomen, verandert niets aan de feitelijke gang van zaken.
Kees Koudstaal