18 maart 2025 – Op de dag dat Behoud het Borrebos in Paleis Soestdijk in gesprek was met eigenaresse Maya Meijer-Bergmans over een natuurvriendelijke toekomstvisie, gebeurde er iets opmerkelijks. Terwijl het overleg gaande was, publiceerde de gemeente Baarn op haar website een ‘nieuwe’ visie, rechtstreeks uit de koker van de MeyerBergman Erfgoed Groep (MBEG). Tijdens het gesprek werd terloops genoemd dat de MBEG haar eigen visie op 1 april zou presenteren, maar dat deze op datzelfde moment al klaar was voor publicatie – zowel op de gemeentelijke website als op die van Paleis Soestdijk zelf – bleef onvermeld. Dit roept vragen op over transparantie, maar vooral over de werkelijke speelruimte voor alternatieven.
De visie van Behoud het Borrebos richt zich op natuurherstel en erfgoedbehoud. Het 140 hectare grote bosgebied aan de westzijde van het paleispark wordt een zelfstandig natuurgebied, het voormalige kazerneterrein wordt teruggegeven aan de natuur en door verkoop van het vastgoed op De Parade ontstaat financiële ruimte om het paleis te restaureren. Gezien de lage aankoopprijs van het landgoed – slechts 1,7 miljoen euro – biedt deze aanpak een haalbaar en duurzaam alternatief, zonder verdere aantasting van de natuur.
Het gesprek in het paleis eindigde met de afspraak om de dialoog op korte termijn voort te zetten. Er leek ruimte voor overleg en een gezamenlijke oplossing, zonder dat ons voorstel om het voormalige kazerneterrein terug te geven aan de natuur van tafel was geveegd. Terecht was enig optimisme op zijn plaats. Zou je denken…
Een andere werkelijkheid
Terwijl het gesprek nog gaande was, lag de nieuwe toekomstvisie van de MBEG al klaar voor publicatie. Daarin wordt een totaal ander beeld geschetst. De tegenover het paleis gelegen Parade, langs het Baarnse Bos, wordt omgedoopt tot het ‘Herenhuiscluster’ en ontwikkeld tot een evenementenlocatie met een heus theater. Op de plattegrond is bovendien een vlak ingetekend dat in 2022 nog als ‘hotel’ werd aangeduid, maar nu de neutrale benaming ‘logiesfunctie’ heeft gekregen. Daarnaast worden extra parkeerplaatsen en een mogelijke parkeergarage genoemd, evenals een nieuw kruispunt om bezoekersstromen te reguleren.
Evenementen worden gepresenteerd als een essentieel verdienmodel. Alles bij elkaar roept dit vragen op over de impact op de natuur en de rust in het Baarnse Bos, een bosgebied dat – net als het Borrebos – onderdeel is van het Natuurnetwerk Nederland.
Daarnaast wordt het Marechausseeterrein in het Borrebos, nu ‘Alexanderkwartier’ genoemd, bestemd voor de opvang van ‘nieuwe Nederlanders’. De MBEG heeft hiervoor afspraken gemaakt met het COA voor ten minste tien jaar, waarmee dit wellicht het grootste verdienmodel van de ontwikkelaar wordt.
Voor de kat z’n viool?
Het gesprek in het paleis eindigde met het idee dat er ruimte was voor overleg en een gezamenlijke oplossing. Maar nu blijkt dat de MBEG-visie tijdens datzelfde overleg al klaar lag voor publicatie, zonder dat mevrouw Meijer-Bergmans hier ook maar iets over zei, dringt de vraag zich op of het optimisme terecht was. Was er werkelijk sprake van openheid en dialoog, of ligt de toekomst van Paleis Soestdijk allang onwrikbaar vast en was het gesprek niet meer dan een overleg voor de kat z’n viool?
De komende tijd zal uitwijzen of er nog ruimte is voor ons alternatief, waarin natuur en erfgoed centraal staan, of dat het gesprek uiteindelijk niet meer was dan een beleefde formaliteit. Mocht dat laatste het geval blijken, dan is één ding zeker: als het kazerneterrein daadwerkelijk wordt bestemd voor een grootschalig asielzoekerscentrum, zal Behoud het Borrebos dit tot aan de Raad van State aanvechten.
Gezien het vonnis dat de Afdeling Bestuursrechtspraak van de Raad van State in januari 2024 uitsprak over verstedelijking in het Borrebos, ziet Behoud het Borrebos de al aangevraagde juridische procedure met vertrouwen tegemoet. Het is aan de MBEG of zij opnieuw nat wil gaan…
Kees Koudstaal
Nota bene: Aan mevrouw Meijer-Bergmans is per e-mail laten weten dat het als prettig en constructief ervaren gesprek in een ander daglicht kwam te staan toen bleek dat de toekomstvisie van de MBEG, die tijdens het gesprek werd aangekondigd voor publicatie op 1 april, op dat moment al klaarstond voor zowel de website van het paleis als die van de gemeente Baarn. Nogmaals is benadrukt dat een vervolggesprek voor Behoud het Borrebos alleen zinvol is als het teruggeven van het voormalige kazerneterrein in het Borrebos niet op voorhand wordt uitgesloten. Mocht dat voor de MBEG geen optie zijn, dan wordt verdere dialoog als zinloos beschouwd.
MeyerBergman Erfgoed Groep presenteert toekomstvisie voor Landgoed Paleis Soestdijk