Het interpellatiedebat van woensdagavond 26 maart in de gemeenteraad van Baarn ging over een pijnlijke bestuurlijke misser: het niet verlengen van de tijdelijke vergunning voor de opvang van asielzoekers op het voormalige kazerneterrein in het Borrebos in juli 2023. Een fout die het vertrouwen in het gemeentelijk bestuur schaadt en terecht politieke aandacht kreeg. Maar in plaats van een nuchtere analyse van feiten en gevolgen, verzandde het debat in emoties, schuldbekentenissen en morele standpunten.
Positief was dat niemand zich uitsprak tegen de opvang van asielzoekers in Baarn – dat getuigt van maatschappelijk draagvlak. Ook het aanspreken van het college op het verzuim was terecht. Die verantwoordelijkheid werd erkend; bij monde van wethouder Mark Eijbaard toonde het college zich schuldbewust en beloofde beterschap. Daarmee had dit deel van het debat kunnen worden afgesloten.
De vraag die er werkelijk toe doet, bleef onbeantwoord: is de beoogde combinatie van een azc voor 175 alleenstaande minderjarige vluchtelingen (amv’s) en andere personen plus woningbouw op het kazerneterrein juridisch uitvoerbaar na de vernietiging van het bestemmingsplan voor Paleis Soestdijk door de Raad van State? Die uitspraak laat weinig ruimte voor interpretatie: permanente stedelijke functies zijn binnen het provinciaal beschermde landelijk gebied uitgesloten. Een asielzoekerscentrum (azc) van deze omvang, met bijbehorende infrastructuur én woningbouw, valt niet onder de uitzonderingsregel voor kleinschalige verstedelijking bij buitenplaatsen. Het plan botst met zowel de letter als de geest van de regelgeving.
College ontwijkt de kern
Juist hierover zweeg het college. Wethouder Eijbaard stelde dat het plan goed was bekeken en geen hobbels kende, maar gaf geen inhoudelijk antwoord op de vraag hoe het zich verhoudt tot de uitspraak van de Raad van State. In plaats daarvan verwees hij naar een technische bijeenkomst op 7 april over de ‘nieuwe’ toekomstvisie van de MeyerBergman Erfgoed Groep (MBEG). De kernvraag werd zo zorgvuldig omzeild.
Een raad die niet doorvraagt
Dat de raad bleef hangen in emoties en dat geen enkel raadslid inhoudelijk doorvroeg over de juridische houdbaarheid van een azc in het Borrebos, is veelzeggend. Het wijst op een schrijnend gebrek aan scherpte en dossierkennis. Blijkbaar moest het vooral gaan over wie er fout zat en de menselijke kant van asielopvang, in plaats van over waar het werkelijk om zou moeten draaien: bestuurlijke zorgvuldigheid, juridische haalbaarheid en bescherming van natuurwaarden.
Natuurbescherming onder druk
Juist die bescherming staat onder druk door de plannen van de projectontwikkelaar MBEG. Terwijl Paleis Soestdijk wordt klaargestoomd voor een commerciële entertainmentfunctie à la de Amsterdamse Westergasfabriek, wordt in het aangrenzende Borrebos een locatie voorzien voor een azc gecombineerd met woningbouw, een ontwikkeling die opnieuw haaks staat op wat juridisch, ecologisch en bestuurlijk verantwoord is.
Emotionele uitweg
Dat zowel de raad als het college koos voor de makkelijke weg van de emotie, bleek duidelijk uit de toon van het debat. Er was oprechte trots over de manier waarop Baarn de opvang van asielzoekers organiseert, maar de fundamentele vragen bleven liggen. Na een zoveelste schorsing verklaarde wethouder Eijbaard zichtbaar geëmotioneerd dat de vijf vaders van het college niet alleen verdomd goed zorgen voor hun eigen kinderen, maar ook – verwijzend naar de amv’s – voor die van anderen. Het ging hem dan ook veel te ver dat de gehele handelswijze van het college ter discussie werd gesteld.
Motie om te huilen
Na ruim twee uur debat eindigde de avond in een motie van afkeuring – ingeleid met een tranentrekkende bijdrage van CU-raadslid Bruijns, die onder meer verwees naar het hier niet ter zake doende internationale Kinderrechtenverdrag. De motie kreeg alleen steun van Bruijns zelf en mede-indiener Tino Schouten. Het vormde het sluitstuk van een in alle opzichten teleurstellend debat, waarin de enige vraag die er werkelijk toe doet – of vestiging van een gecombineerd azc met woningbouw op deze plek juridisch nog haalbaar is – onbeantwoord bleef.
Doof voor een alternatief
Voor de volledigheid nog maar eens aangegeven dat Behoud het Borrebos zich níet verzet tegen de opvang van asielzoekers in Baarn. Juist om niet in te willen spelen op negatieve onderbuikgevoelens tekende de stichting geen bezwaar aan tegen de tijdelijke opvang van eerst 50, later 90 alleenstaande minderjarige vluchtelingen op het kazerneterrein. Ons verzet begon pas toen er sprake bleek van permanente opvang van een veel groter aantal asielzoekers, gecombineerd met woningbouw. Die schaalvergroting vormt een te zware belasting voor de natuur, rust en samenhang van het bosgebied.
Een door onze stichting aangedragen alternatief – het voormalige ziekenhuis Maarschalksbos, binnen de bebouwde kom – werd door het college zonder serieuze overweging van tafel geveegd. Ook niemand van de gemeenteraad sprak zich hierover uit. Daarmee koos het gemeentebestuur bewust voor een route die onvermijdelijk zou leiden tot juridische procedures. Die hadden eenvoudig voorkomen kunnen worden als het college bereid was geweest te luisteren en te kiezen voor een alternatief dat zowel de natuur als het recht respecteert. In een poging om ‘not in my backyard’-bezwaren te vermijden, verloor het college die elementen volledig uit het oog.
Wordt vervolgt…
Kees Koudstaal
Verslag AD/Amersfoortse Courant
.