Na mijn column over jouw interview in het Financieele Dagblad bleef één vraag bij mij hangen. Waarom bemoei ik mij na al die jaren eigenlijk nog steeds zo intensief met Paleis Soestdijk en ben ik kennelijk een soort nagel aan de doodskist van de MeyerBergman Erfgoed Groep? Het antwoord daarop is vrij eenvoudig, Maya. Vanwege de natuur én vanwege mijn rechtsgevoel.
Ik volg het dossier al sinds het overlijden van de laatste bewoner in december 2004. Als toenmalig gemeenteraadslid bereidde ik in oktober 2006 een motie voor waarin het college werd opgeroepen in Den Haag te pleiten voor een museale invulling van het paleis. Dat de natuur op het landgoed, dat toen al deel uitmaakte van de Ecologische hoofdstructuur, het huidige Natuurnetwerk Nederland, ooit in de verdrukking zou komen, kwam niet eens bij me op. Het officiële regeringsstandpunt was immers dat de Staat eigenaar zou blijven en voor de restauratie zou zorgen. Mijn motie werd overbodig gevonden, omdat de gemeente dat idee toch al zou bepleiten. Het liep anders.
Was ik destijds vooral gericht op de toekomst van het paleis, in de loop van de tijd kwam de natuur op het landgoed steeds nadrukkelijker op de voorgrond te staan. Van enig Oranjegevoel is bij mij nooit sprake geweest. Des te opvallender vind ik, Maya, hoe je in het FD-interview koketteert met je warme banden met de Oranjes. Je zegt daar eigenlijk niets over te willen vertellen omdat het privé is, maar meldt vervolgens wel dat prinses Beatrix bij je over de vloer komt, erg meeleeft en dat de Oranjes achter je staan. Kennelijk is het privé, zolang maar wel in de krant staat hoe goed de contacten zijn. Van echte chique getuigt dat niet. Mij interesseert dat koninklijke aura geen biet. Hoe graag je de Oranjes ook op de thee ziet komen, uiteindelijk zijn ze niet meer dan voorbijgangers. De natuur op het landgoed daarentegen verdient blijvende bescherming.
Sinds de verkoop is juist die natuur steeds verder onder druk komen te staan. Het oorspronkelijke plan Made by Holland, waarmee jij innovatief Nederland in het zonnetje wilde zetten, is na de vernietiging van het bestemmingsplan door de Raad van State in 2024 volledig uit beeld verdwenen. Die vernietiging was overigens een typisch geval van eigen schuld, dikke bult. Wat ervoor in de plaats kwam ontwikkelt zich, gesteund door de lokale politiek, steeds verder tot een ordinaire commerciële exploitatie van het landgoed. Van het oorspronkelijke verhaal waarmee jullie het paleis in handen kregen, is niets meer over.
Bij dit alles speelt mijn rechtsgevoel minstens zo’n grote rol en, me dunkt, met voldoende aanleiding. De in 2017 getaxeerde marktwaarde houdt de Staat angstvallig geheim, waardoor nog altijd niet kan worden gecontroleerd of het landgoed voor een marktconforme prijs aan de MBEG is verkocht. Hoe meer ik over het verkoopproces te weten ben gekomen, hoe meer ik ervan overtuigd ben geraakt dat er destijds vooral naartoe is gewerkt om het landgoed in jouw handen terecht te laten komen. De restauratieopgave van paleis en paleispark, destijds geraamd op meer dan 100 miljoen maar inmiddels aanzienlijk lager ingeschat, speelde bij de verkoop een hoofdrol, maar werd opvallend genoeg niet vertaald in een afdwingbare restauratieplicht. Plannen konden na de verkoop ingrijpend veranderen en bijna negen jaar later is de integrale restauratie van het paleis nog altijd niet begonnen. Of het onder jouw regie ooit nog tot die restauratie komt, is voor mij inmiddels dan ook zeer de vraag. Intussen komt 2032 steeds dichterbij, het jaar waarin de contractuele beperkingen op verkoop aflopen en het landgoed vrij kan worden verkocht. Tegelijkertijd werken overheden schaamteloos mee aan BOPA’s waarmee jouw MBEG nieuwe inkomstenbronnen op het landgoed kan aanboren.
Ooit was ik politicus, inmiddels ben ik actievoerder, Maya. Mijn kijk op Soestdijk hoef ik niet diplomatieker te verwoorden dan ik erover denk. Voor mij stinkt de verkoop van het landgoed en wat daarop volgde aan alle kanten. En zolang de feiten in het dossier die overtuiging eerder versterken dan wegnemen en de natuur daarvan de rekening krijgt gepresenteerd, zie ik geen enkele reden om daar anders over te gaan denken.
Dus ja, Maya, ik blijf mij ermee bemoeien. Lastig? Het zij zo. De natuur op het landgoed verdient bescherming.
Kees Koudstaal
