De Baarnsche Courant pakte vorige week vrijdag weer eens flink uit met Paleis Soestdijk. Foto’s van steigers, vaklieden aan het werk en een optimistische paleiseigenaar. Wie het dossier niet kent, zou zomaar de indruk kunnen krijgen dat na jaren wachten eindelijk de restauratie van het paleis in volle gang is. Maar zover is het nog altijd niet. Wat nu plaatsvindt, is noodzakelijk groot onderhoud aan de buitenzijde van het rijksmonument. Belangrijk werk, maar iets anders dan de integrale restauratie waarover sinds de verkoop in 2017 wordt gesproken en die, ondanks diverse aankondigingen, tot op de dag van vandaag niet van de grond is gekomen. Nu lezen we dat het definitieve ontwerp begin 2027 wordt verwacht. Wanneer de al zo vaak in het vooruitzicht gestelde restauratie daadwerkelijk begint, blijft dus opnieuw de vraag. Intussen komt 2032 steeds dichterbij. Na dat jaar kan de MBEG het landgoed in delen of geheel verkopen. Hoe dichter die datum nadert zonder dat de integrale restauratie is begonnen, hoe indringender de vraag wordt wat er terecht is gekomen van de uitgangspunten waaronder de Staat het landgoed destijds heeft verkocht.
Het andere nieuws, dat de MeyerBergman Erfgoed Groep (MBEG) definitief afscheid heeft genomen van Made by Holland, valt in de categorie oud nieuws. Dat kon je al op je klompen aanvoelen na de vernietiging van het bestemmingsplan door de Raad van State in januari 2024. En niemand die zich daar vervolgens druk om maakte. Opmerkelijk genoeg ook de politiek niet. Bedenk daarbij dat Made by Holland geen willekeurig ideetje was, maar het plan waarmee MBEG zich in de selectieprocedure voor Paleis Soestdijk presenteerde en uiteindelijk het landgoed voor 1,75 miljoen euro in bezit kreeg. Het paleis zou een podium worden voor innovatief en ondernemend Nederland, een soort permanente wereldtentoonstelling van Nederlandse kennis en kunde. Juist dat plan speelde een belangrijke rol bij de keuze voor de MBEG. Terwijl Made by Holland geruisloos van het toneel verdween, maakte de oorspronkelijke invulling steeds verder plaats voor commerciële exploitatie. Met de helpende hand van de gemeente worden op het landgoed steeds nieuwe mogelijkheden gecreëerd om inkomsten te genereren.
En dan Maya Meijer-Bergmans, die regelmatig schermt met de miljoenen die de familie naar eigen zeggen al aan de exploitatie van Soestdijk heeft uitgegeven. In een recent interview met het Financieele Dagblad noemt zij, braaf overgepend door de Baarnsche Courant, een bedrag van ruim 20 miljoen euro. In een recent interview met het Financieele Dagblad noemt zij een bedrag van ruim 20 miljoen euro, een bewering die de Baarnsche Courant braaf overpende. Tegelijkertijd blijkt uit dat interview dat de familie nieuwe investeerders zoekt die een substantieel minderheidsbelang kunnen nemen. Hoeveel geld nodig is en hoeveel de familie zelf nog wil bijdragen, blijft onbesproken. Ook de inkomsten blijven opmerkelijk genoeg buiten beeld. Royal Park Live, zomer- en winterfairs, zakelijke bijeenkomsten en de verhuur van het voormalige kazerneterrein aan het COA leveren immers geld op. Daarnaast zijn voor het landgoed miljoenen aan subsidies beschikbaar gesteld en is een legaat van 7,5 miljoen euro ontvangen voor het opknappen van het paleis. Nu anderen wordt gevraagd geld in Soestdijk te steken, wordt financiële openheid alleen maar belangrijker. Een verhaal over 20 miljoen euro aan uitgaven blijft een half verhaal zolang inkomsten, subsidies en andere bijdragen buiten beeld blijven.
Natuurlijk is het goed dat het achterstallige onderhoud eindelijk wordt aangepakt. Maar laten we de zaken wel bij hun naam noemen. Steigers en nieuwe luiken maken van groot onderhoud nog geen restauratie. En ze kunnen evenmin verhullen dat het plan waarmee MBEG Paleis Soestdijk ooit voor een fooi in handen kreeg, inmiddels geheel van tafel is. Boven het artikel staat de uitspraak van projectleider Flip van de Burgt: ‘We doen het goed, of we doen het niet.’ Voor het vakwerk aan het paleis is dat een uitstekend motto. Maar voor het dossier Paleis Soestdijk dringt zich inmiddels vooral een andere vraag op. Wat is er bijna negen jaar na de verkoop eigenlijk nog over van wat ons destijds allemaal werd voorgespiegeld?
Kees Koudstaal
